lyavi_tachana (lyavi_tachana) wrote,
lyavi_tachana
lyavi_tachana

Самырык илыш да тачысе саман?


Тиде йодышлан вашмут але марте кечен кодеш, очыни. "Самырык-влак нимат огыт ыште, нунылан нимо ок кӱл". Тыгайым чӱчкыдын кугыеҥ- влак деч колаш лиеш. А кӧ кушкын шогышо тукымын тӱняумылымашыжым шижеш да эскерен шога? Кӧлан кӱлеш нунын проблемышт да ончыкылык илыш нерген шонымашышт? Шукыж годым кугырак тукым деч "Ме шке йол ӱмбаке шогалынна, мыланна нигӧ полшен огыл" веле шокта. Ала, ала...  Молан вара Совет жапысе самырык-влакын да тачысе ӱдыр-рвезе-шамычын коклаштышт кугу ойыртем уло? Векат, технологий саманым винамат ыштена.


Марий погынышто самырык тӱнялан кугу тӱткышым ойырат, шоненам. Садланак тидын дене кылдалтше секцийыш логалашак тыршышым. (Вик каласем - Марий погынышто икымше гана, сандене тиде толкыным ты марте ужын омыл. Лач йоча да самырык-влак коклаште ятыр жап пашам ыштем (вожатый, воспитатель, туныктышо да методист лиймылан кӧра). Йоча психологий да педагогике йодыш да самырык-влакын шижмашышт мыланем лишыл.) Мом мый вученам? Чыным. Кугырак-влакым тиде секцийыште ужым да шоналтышым - лиеш, векат, нунын деч сай темлымаш. Арам тыге шонымо: шагалже веле самырык-влак нерген шоналташ ӱжӧ (парня дене шотлаш лиеш). Лӱмжылан веле изи помещенийыште верым налын шинченыт. Але жап тидлан ситен огыл? Кӧ пала, кӧ пала...
Икымше доклад субкультур нерген йӧршын келшен огыл, да нимолан тиде. Кажне айдемылан рок келшен ок тол, кузе поэзийым шукышт огыт йӧрате (мый гын рокым ом умыло да и ом колышт). Ну, уке тудо марий калыкын. Лиеш ыле гын, иктажше да шуарен шога ыле. Молан тиде айдемыже тыште кӱлын? Ала-могай "новизнам" пурташ? Лучо психологым колышташ, тачысе самырык-влакын менталитетышт дене палыме лияш, кузе нуным мер пашаш ушен мошташ, кузе нуным "активизироватлаш". Йодыш ыле мыйын тиде докладчик деке. Могай сай могыржо "рокын" уло? Могай лектышым тудо сӧра? Йодаш веле лӱдым, ала мыйын тидлан правам лийын огыл. Ну да, можыч тӱнямбалсе фестивальлаште сеҥышыш лекташ да оксам ышташ. Культурный развитий тугеже?
Регионла гыч толшо самырык делегат-влак иктаж пайдале шонымашым наҥгайышт але уке, эше йодшашем уло. Илышыште улшо проблеме-влакым сайынак Ольош каласкалыш. Марий дискотекым эртарыше айдеме самырык-влакын "Ахиллесова пята" манмыштым пешак ужеш. Тиде, мутат уке, тургыжландара.
Чын, улыт мемнан самырык мер ушем-влак, но тиде шотышто эре ик еҥ-влакак тыршат. А кушто "преемственность поколений"? Молыштым шуараш ок кӱл? Отчёт пеш мотор. Пашам ончалат гын, шагал ыштыме. Молан? Да вий ок сите, ыштышаш айдемыже кум пырче веле. Кушто чолга, ушан да марий калык верч азапланыше самырык ӱдыр-рвезе-влак? Векат, тунеммаште але еш илышыште. Конешне, кечыгут нойымешке тунемыт, я пашам ыштат, а вара яра жапым канен эртарат. Але окса тамым пален, "выгода" манмым веле кычалыт. А шукышт йогыланат, лӱдыт але мер паша деке лишыл огытыл, нунын вес "хоббийышт" уло. Арам тыге ойлыштам шонеда? Опросым ыштыза, мутланыза. Можыч, тиде сӱретым шке шинча дене ужыда.
Презентациян доклад-влак сай могырым ончыктат, пуйто нимогай проблеме уке, оксат ятыр да калыкшат пашам ышташ кумылан.

Кугыеҥлан мер пашаште самырык вийым кучылташ куштылго, а йол ӱмбаке шогалаш полшаш манат гын, вачым веле тарвата. Кушкын шогышо тукымлан пашам муаш моткоч неле, илаш ситыже манын, ала-могай пашашкат от пуро, стаж деч посна нигушто огыт нал. Молан тиде йодышым нӧлталаш огыл? Политике мешая? Паша укелан кӧра ӱдыр-рвезе-влак шочмо эл гыч каят, ял гыч олаш илаш куснат, туштак ешым чоҥат, йочашт дене рушла кутырат (вет оласе йочасадыште марла огыт мутлане). Теве кушко мийын лектына. Эше ончалаш гын, шуко оласе марий "интеллигенцийын" йочашт-влак рушла кутырат. Мом тугеже проста калык нерген ойлаш?
Уке мемнан марий самырык-влакын "пластышт". Улыт посна лидер-шамыч, к
ӧ тыршенак ышта, марий самырыктукым слёт гыч лекше-влак манына. Нунылан кугу таум ойлымо шуэш. А икоян да ваш-ваш эҥертыше "пласт" уке. Кажныже шке семынже ила. Сандене регионла дене кылат начаррак. Таче, мутлан, Марий Элыште йот эл гыч толшо самырык-шамыч шукын улыт. Нуно мероприятийлаштат шке вийыштым ончыктат, тыгак шкеныштлан пеш сайын полшен шогат. Марий калык нунын коклаштышт вашке йомеш. Самырык шке йӱлажым, йылмыжым да тӱвыражым ок пале гын, вес калыкланат палдарен ок керт. Тугеже, моло деч ойыртемалташ ок тӱҥал, тиде кӱкшытшым йомдара лиеш.
Кунам калык шуаралтеш, тунам тудо саманын вашталтмыж деч вараш ок код. Самырык-влак уым пурташ шонат гынат, кугырак-влак умылат мо? Критике шотым раш палат, а вес семын ончалын огыт сеҥе. Кок тукым коклаште кыл уке ом ман, но икоян лияшлан верч эше тыршыман да тыршыман. Молан мемнан "Камеди" форматан мероприятий уке? Юмор сынан мероприятий-влак улыт, но уым тушко пуртымо мо? Татарстан да Пошкырт вел телепередаче-влакым ончалаш гын, мом гына от уж. Йоча-влак денат ала-мом эртарат да тулеч молат. Кеч-могай у мероприятийым тӱҥалаш ушан команде кӱлеш, а эртарашыже - окса. Василий Юксерн чын каласен:"Окса чыла кертеш! Оксан еҥ - тӱмырзӧ, оксадыме - кӱчызӧ. Юмо тыге пӱрен".
Тиде курымышто проектым возымо - мероприятийлан оксам муаш пеш сай йӧн. А мемнан марий самырык-влак тидым палат мо? Кызытеш одо калык ончылтен кая. Москомат ӧрыктара. Марийже кунам тарвана гын? Илыш дене тӧр лийын шуэш уке?
Шукерте огыл йот элыште тунемаш кумылан-влаклан грант-влакым ойырышо ик сайтым онченам. Тушто инженер, эколог да моло профессиян учебный заведений-влак студент-влаклан шуко йӧным ыштат. Илаш, кочкаш, тунемаш, ноутбуклан, ик ийлан ик гана шочмо элыш миен толаш оксам ойыраш грант-влакым пуат. Англичан йылмым палет гын, вес элыштат тунемын кертат. Чолга да ушанлан корно эре почмо. Оксам ондак шке ойырет гынат, вара чыла пӧртылташ лиеш. Тидын деч лӱдын шогыман огыл. Эх, тидым эше школышто палем ыле гын... Йылмымат, моло предмет-влакымат сайын тунемам ыле. Вич ийым посна вара англичан йылмылан ом ойыро ыле, кунам гын тудым школышто тунемме годымак шуараш лиеш. Сандене тидым шотыш налза, марий ӱдыр-рвезе-влак! Шке огыл гын, тыланда нигӧ корным ок ончыкто. Интернетыште кычалын, шуко мом муаш лиеш.
Духовный могырым шонаш самырык-влаклан жап уке манын каласышт, оксам ыштат. Тидын денат келшыде ок лий. Но вес могырым ончалаш гын, кумыл деч шога. Южгунам "ыр" пашаште тыршен, "калык верч" шомакым колмат ок шу, иктаж-кушко тораш шылын кайме вел шуэш. Ик жап ыштем да вара садиктак йӧрдымӧ лиям манын веле шоналтем. А илыме шуэш... Тыгак, тӱнямат ужаш да чон йодмо почеш каналташ... Эл тыйын нерген ок шоналте гын, тыят тудын деке тупела савырнен шогалат. Шочмо Эл самырык тукымлан мом сӧра? Ипотекым? Кредитым? Ала-кушто поген коштмо стажым?
Сай ма, уда ма, возыде садак ом керт. Кеч-кузе илышем вашталтеш гынат, шинчам почаш уто огыл. Мыняр сай иленам, сита. Умбакыже эше сайрак лиеш гын, куанем веле. Ала пиалан лийме шке кумылем деч шога, а нимогай Марий калык погын деч огыл. Кӧ пала, кӧ пала...
Tags: эртыме корно
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 1 comment